Sıklıkla sosyal medyada karşılaşmışsınızdır: Bir kişi, sokak ortasında bir başkasına şiddet uyguluyor. Şiddet gören çırpınıyor, yardım istiyor; etraftakilerse sadece izliyor. Telefonlar çıkıyor, kameralar kayıtta… Ama ne bir müdahale ne bir ses ne de bir yardım eli.
İnsan ister istemez soruyor: Bu kadar mı yabancılaştık birbirimize?
Oysa bu tür olaylar birer istisna değil. Hepimiz zaman zaman benzer durumlara şahitlik ediyoruz:
*Sokakta dikili bir fidanı kıran veya kökünden söken bir magandaya sessiz kalınması,
*Otobüste seyahat eden yolcuya hakaret eden veya şiddet uygulayan birine kimsenin tepki göstermemesi,
*Yolda tehlike arz edebilecek bir nesne olduğunda, durup nesneyi kaldırmak yerine "nasılsa bir başkası halleder" denilmesi,
*Bir çocuğun zorbalığa uğramasına karşı yetişkinlerin kayıtsız kalması,
*Ya da sokakta duyulan bir çığlığın, “nasılsa birileri ilgilenir” düşüncesiyle görmezden gelinmesi...
Psikolojide bu duruma seyirci kalma etkisi (bystander apathy-seyirci ilgisizliği) deniyor. Kavram, 1964’te New York’ta Kitty Genovese adlı bir kadının göz göre göre bıçaklanarak öldürülmesinin ardından literatüre girdi. Yardım çığlıklarını en az 38 kişi duymuştu ama hiçbiri polisi aramamıştı. Çünkü herkes, bir başkasının harekete geçeceğini düşünmüştü.
Bu tür durumlarda çoğu zaman şu düşünceler devreye girer:
“Benim görevim değil.”
“Yanlış anladıysam mahcup olurum.”
“Belki karı-koca arasındadır, karışılmaz.”
“Zaten birileri yardım eder.”
Ve biz bir adım geri çekiliriz. Fark etmeden suça zemin, şiddete alan, adaletsizliğe sessizlik oluruz.
Peki çözüm ne?
Öncelikle, tanık olduğumuz olaylarda bireysel sorumluluğumuzu hatırlamalıyız. Başkalarının da orada olması, bizim susmamızı meşru kılmaz. Basit bir tepki, düşündüğümüzden çok daha etkili olabilir.
Olay yerine yaklaşmak, failin dikkatini dağıtmak, “yardım edeyim mi?” demek ya da sadece polisi aramak..
Her biri, bir olayın akışını değiştirebilir.
O yüzden bir olaya tanık olduğunuzda hiç tepkisiz kalmayın..!
Vatandaşlık görevinizi yapın, ilgili makamlara telefonla ihbar da bulunun..!
Sıklıkla sosyal medyada karşılaşmışsınızdır: Bir kişi, sokak ortasında bir başkasına şiddet uyguluyor. Şiddet gören çırpınıyor, yardım istiyor; etraftakilerse sadece izliyor. Telefonlar çıkıyor, kameralar kayıtta… Ama ne bir müdahale ne bir ses ne de bir yardım eli.
İnsan ister istemez soruyor: Bu kadar mı yabancılaştık birbirimize?
Oysa bu tür olaylar birer istisna değil. Hepimiz zaman zaman benzer durumlara şahitlik ediyoruz:
*Sokakta dikili bir fidanı kıran veya kökünden söken bir magandaya sessiz kalınması,
*Otobüste seyahat eden yolcuya hakaret eden veya şiddet uygulayan birine kimsenin tepki göstermemesi,
*Yolda tehlike arz edebilecek bir nesne olduğunda, durup nesneyi kaldırmak yerine "nasılsa bir başkası halleder" denilmesi,
*Bir çocuğun zorbalığa uğramasına karşı yetişkinlerin kayıtsız kalması,
*Ya da sokakta duyulan bir çığlığın, “nasılsa birileri ilgilenir” düşüncesiyle görmezden gelinmesi...
Psikolojide bu duruma seyirci kalma etkisi (bystander apathy-seyirci ilgisizliği) deniyor. Kavram, 1964’te New York’ta Kitty Genovese adlı bir kadının göz göre göre bıçaklanarak öldürülmesinin ardından literatüre girdi. Yardım çığlıklarını en az 38 kişi duymuştu ama hiçbiri polisi aramamıştı. Çünkü herkes, bir başkasının harekete geçeceğini düşünmüştü.
Bu tür durumlarda çoğu zaman şu düşünceler devreye girer:
“Benim görevim değil.”
“Yanlış anladıysam mahcup olurum.”
“Belki karı-koca arasındadır, karışılmaz.”
“Zaten birileri yardım eder.”
Ve biz bir adım geri çekiliriz. Fark etmeden suça zemin, şiddete alan, adaletsizliğe sessizlik oluruz.
Peki çözüm ne?
Öncelikle, tanık olduğumuz olaylarda bireysel sorumluluğumuzu hatırlamalıyız. Başkalarının da orada olması, bizim susmamızı meşru kılmaz. Basit bir tepki, düşündüğümüzden çok daha etkili olabilir.
Olay yerine yaklaşmak, failin dikkatini dağıtmak, “yardım edeyim mi?” demek ya da sadece polisi aramak..
Her biri, bir olayın akışını değiştirebilir.
O yüzden bir olaya tanık olduğunuzda hiç tepkisiz kalmayın..!
Vatandaşlık görevinizi yapın, ilgili makamlara telefonla ihbar da bulunun..!
Sıklıkla sosyal medyada karşılaşmışsınızdır: Bir kişi, sokak ortasında bir başkasına şiddet uyguluyor. Şiddet gören çırpınıyor, yardım istiyor; etraftakilerse sadece izliyor. Telefonlar çıkıyor, kameralar kayıtta… Ama ne bir müdahale ne bir ses ne de bir yardım eli.
İnsan ister istemez soruyor: Bu kadar mı yabancılaştık birbirimize?
Oysa bu tür olaylar birer istisna değil. Hepimiz zaman zaman benzer durumlara şahitlik ediyoruz:
*Sokakta dikili bir fidanı kıran veya kökünden söken bir magandaya sessiz kalınması,
*Otobüste seyahat eden yolcuya hakaret eden veya şiddet uygulayan birine kimsenin tepki göstermemesi,
*Yolda tehlike arz edebilecek bir nesne olduğunda, durup nesneyi kaldırmak yerine "nasılsa bir başkası halleder" denilmesi,
*Bir çocuğun zorbalığa uğramasına karşı yetişkinlerin kayıtsız kalması,
*Ya da sokakta duyulan bir çığlığın, “nasılsa birileri ilgilenir” düşüncesiyle görmezden gelinmesi...
Psikolojide bu duruma seyirci kalma etkisi (bystander apathy-seyirci ilgisizliği) deniyor. Kavram, 1964’te New York’ta Kitty Genovese adlı bir kadının göz göre göre bıçaklanarak öldürülmesinin ardından literatüre girdi. Yardım çığlıklarını en az 38 kişi duymuştu ama hiçbiri polisi aramamıştı. Çünkü herkes, bir başkasının harekete geçeceğini düşünmüştü.
Bu tür durumlarda çoğu zaman şu düşünceler devreye girer:
“Benim görevim değil.”
“Yanlış anladıysam mahcup olurum.”
“Belki karı-koca arasındadır, karışılmaz.”
“Zaten birileri yardım eder.”
Ve biz bir adım geri çekiliriz. Fark etmeden suça zemin, şiddete alan, adaletsizliğe sessizlik oluruz.
Peki çözüm ne?
Öncelikle, tanık olduğumuz olaylarda bireysel sorumluluğumuzu hatırlamalıyız. Başkalarının da orada olması, bizim susmamızı meşru kılmaz. Basit bir tepki, düşündüğümüzden çok daha etkili olabilir.
Olay yerine yaklaşmak, failin dikkatini dağıtmak, “yardım edeyim mi?” demek ya da sadece polisi aramak..
Her biri, bir olayın akışını değiştirebilir.
O yüzden bir olaya tanık olduğunuzda hiç tepkisiz kalmayın..!
Vatandaşlık görevinizi yapın, ilgili makamlara telefonla ihbar da bulunun..!
Sıklıkla sosyal medyada karşılaşmışsınızdır: Bir kişi, sokak ortasında bir başkasına şiddet uyguluyor. Şiddet gören çırpınıyor, yardım istiyor; etraftakilerse sadece izliyor. Telefonlar çıkıyor, kameralar kayıtta… Ama ne bir müdahale ne bir ses ne de bir yardım eli.
İnsan ister istemez soruyor: Bu kadar mı yabancılaştık birbirimize?
Oysa bu tür olaylar birer istisna değil. Hepimiz zaman zaman benzer durumlara şahitlik ediyoruz:
*Sokakta dikili bir fidanı kıran veya kökünden söken bir magandaya sessiz kalınması,
*Otobüste seyahat eden yolcuya hakaret eden veya şiddet uygulayan birine kimsenin tepki göstermemesi,
*Yolda tehlike arz edebilecek bir nesne olduğunda, durup nesneyi kaldırmak yerine "nasılsa bir başkası halleder" denilmesi,
*Bir çocuğun zorbalığa uğramasına karşı yetişkinlerin kayıtsız kalması,
*Ya da sokakta duyulan bir çığlığın, “nasılsa birileri ilgilenir” düşüncesiyle görmezden gelinmesi...
Psikolojide bu duruma seyirci kalma etkisi (bystander apathy-seyirci ilgisizliği) deniyor. Kavram, 1964’te New York’ta Kitty Genovese adlı bir kadının göz göre göre bıçaklanarak öldürülmesinin ardından literatüre girdi. Yardım çığlıklarını en az 38 kişi duymuştu ama hiçbiri polisi aramamıştı. Çünkü herkes, bir başkasının harekete geçeceğini düşünmüştü.
Bu tür durumlarda çoğu zaman şu düşünceler devreye girer:
“Benim görevim değil.”
“Yanlış anladıysam mahcup olurum.”
“Belki karı-koca arasındadır, karışılmaz.”
“Zaten birileri yardım eder.”
Ve biz bir adım geri çekiliriz. Fark etmeden suça zemin, şiddete alan, adaletsizliğe sessizlik oluruz.
Peki çözüm ne?
Öncelikle, tanık olduğumuz olaylarda bireysel sorumluluğumuzu hatırlamalıyız. Başkalarının da orada olması, bizim susmamızı meşru kılmaz. Basit bir tepki, düşündüğümüzden çok daha etkili olabilir.
Olay yerine yaklaşmak, failin dikkatini dağıtmak, “yardım edeyim mi?” demek ya da sadece polisi aramak..
Her biri, bir olayın akışını değiştirebilir.
O yüzden bir olaya tanık olduğunuzda hiç tepkisiz kalmayın..!
Vatandaşlık görevinizi yapın, ilgili makamlara telefonla ihbar da bulunun..!
Sıklıkla sosyal medyada karşılaşmışsınızdır: Bir kişi, sokak ortasında bir başkasına şiddet uyguluyor. Şiddet gören çırpınıyor, yardım istiyor; etraftakilerse sadece izliyor. Telefonlar çıkıyor, kameralar kayıtta… Ama ne bir müdahale ne bir ses ne de bir yardım eli.
İnsan ister istemez soruyor: Bu kadar mı yabancılaştık birbirimize?
Oysa bu tür olaylar birer istisna değil. Hepimiz zaman zaman benzer durumlara şahitlik ediyoruz:
*Sokakta dikili bir fidanı kıran veya kökünden söken bir magandaya sessiz kalınması,
*Otobüste seyahat eden yolcuya hakaret eden veya şiddet uygulayan birine kimsenin tepki göstermemesi,
*Yolda tehlike arz edebilecek bir nesne olduğunda, durup nesneyi kaldırmak yerine "nasılsa bir başkası halleder" denilmesi,
*Bir çocuğun zorbalığa uğramasına karşı yetişkinlerin kayıtsız kalması,
*Ya da sokakta duyulan bir çığlığın, “nasılsa birileri ilgilenir” düşüncesiyle görmezden gelinmesi...
Psikolojide bu duruma seyirci kalma etkisi (bystander apathy-seyirci ilgisizliği) deniyor. Kavram, 1964’te New York’ta Kitty Genovese adlı bir kadının göz göre göre bıçaklanarak öldürülmesinin ardından literatüre girdi. Yardım çığlıklarını en az 38 kişi duymuştu ama hiçbiri polisi aramamıştı. Çünkü herkes, bir başkasının harekete geçeceğini düşünmüştü.
Bu tür durumlarda çoğu zaman şu düşünceler devreye girer:
“Benim görevim değil.”
“Yanlış anladıysam mahcup olurum.”
“Belki karı-koca arasındadır, karışılmaz.”
“Zaten birileri yardım eder.”
Ve biz bir adım geri çekiliriz. Fark etmeden suça zemin, şiddete alan, adaletsizliğe sessizlik oluruz.
Peki çözüm ne?
Öncelikle, tanık olduğumuz olaylarda bireysel sorumluluğumuzu hatırlamalıyız. Başkalarının da orada olması, bizim susmamızı meşru kılmaz. Basit bir tepki, düşündüğümüzden çok daha etkili olabilir.
Olay yerine yaklaşmak, failin dikkatini dağıtmak, “yardım edeyim mi?” demek ya da sadece polisi aramak..
Her biri, bir olayın akışını değiştirebilir.
O yüzden bir olaya tanık olduğunuzda hiç tepkisiz kalmayın..!
Vatandaşlık görevinizi yapın, ilgili makamlara telefonla ihbar da bulunun..!
